Otomasyon

Birçok yerde otomasyonla ilgili bir çok yazı bulabilirsiniz, her yazıda yazı sahibinin bilgisi veya çalıştığı, temsil ettiği firmanın ürünlerine göre bir anlatımı vardır, bilgisayarla müdahale edilebilen her sisteme bina veya fabrika otomasyonu adını vermek yanlıştır, gerçekte otomasyon nedir! Bunu burada objektif olarak bulacaksınız.

Kısa açıklama;

Birçok sistemin bir merkezden kontrolu, bir harita, kroki üzerinde neyin nerede ne olduğunun görülmesi, hiçbir insan gücü olmadan programlandığı gibi fonksiyonlarını yerine getirmesi ile sistemin kendi kendini koruması

ve

Kontrol edilen sistemler arasında, sistemlerle merkez arasında yalnız bir tek iki damar kablo olması veya....

* * * * *

Kısa açıklamaları biraz daha açarak anlatmaya çalışacağım;

Birçok sistemin bir merkezden kontrolu;

Yangın, soygun, kartlı geçiş, personel takip, görüntülü izleme ile alarm anında yapılması gerekenler, çalışan makine veya makineler grubu, imalat, havalandırma, ısıtma, soğutma, asansör, anons, acil çağrılar, otomatik kapılar, aydınlatma, cihazların ve sistemlerin haberleşmesi, birbirleri ile entegrasyonu, rüzgar ve güneş enerjisi gibi sistem içinde olması istenen tüm zayıf (DC) ve kuvvetli akımla (AC) çalışan cihazların bir merkez tarafından birbirleri ile koordineli bir şekilde tek merkezden kontrol edilmesi, geçmişe ait tüm bilgilere ve görüntülere erişebilmesi..

Bir harita, kroki üzerinde neyin nerede ne olduğunun görülmesi;

İzlenen ve kontrol edilen yerlerin planı, krokisi, olay yerinin projesinin görüntüsü ile birlikte ekrana gelmesi, olay olan yerdeki cihazlara ait ikonların yanıp sönmesi, ekran altında aktif hale gelen ikonla ilgili cihaz hakkında bilgi vermesi ile aynı ekranda, olaya karşı yapılmış ve operatör tarafından yapılacak olan işlevlerin belirtilmesi.

Hiçbir insan gücü olmadan programlandığı gibi fonksiyonlarını yerine getirmesi

Yukarıda bahsedilen işlevlerin yapılmasında insan gücüne gerek kalmadan programlandığı gibi otomatik yapılması, komut merkezinin ve sistemin yeni bilgi yüklemelerine, öğretilmesine ve geliştirilmesine açık olması gerekmektedir.

Bu işlevler yapılırken merkezden komutlar dijital / sayısal olarak verilir, bu bilgiler,komutun alındığı yerdeki cihazın dijital çalışması ile merkezdeki bilgilerin/komutların dijital verilmesi mümkün olduğu gibi “analog / mekanik” komut verilen cihazlara dijital komutlar analoga/mekanik komuta çevrilerek de verilebilir. Ancak arzu edilir ise merkezdeki bazı mekanik komutlar dijitale çevrilip gönderildikten sonra komut verildiği yerdeki cihaza analog işarete çevrilerek komut verilir. Bunu daha açık ifade ile örnekliyebiliriz: Isıyı 60 dereceye merkezdeki bir anahtarı elle çevirmek sureti ile verdiğimiz bir komutu dijital/sayısal muhabere yaparak bir başka yerdeki kazan üzerindeki bir ısı anahtarını 60 dereceye çevirmemiz mümkündür, burada istifade edilen bu iki anahtarın, bazı durumlarda verilmiş olan bilgiler dahilinde otomatik çalışmasını temin etmek diğer zamanlarda ise merkez bilgisayara, sistem otomasyonuna girmeden bir personel tarafından uzak mesafelerden elle komut verilebilmesinin teminidir. Bu sistemlerde kişilere göre yetkiler verilmek sureti ile yetki verilen personel dışında bir kişinin yetki verilmiş olan bir cihaza veya sisteme müdahalesi önlenmektedir.

Kontrol edilen sistemler arasında, sistemlerle merkez arasında yalnız bir tek iki damar kablo olması veya..

Ana merkezden çıkıp tüm sistemleri dolaşan iki damarlı bir kablo ile tüm işlevlerin yerine getirilmektedir. Ancak bu iki damarlı kablo sonu ana merkeze gelerek, kablonun her hangi bir yerden kesilmesi halinde muhaberesini yapmaya devam etmesi temin edilir. Bu muhabere merkez ve sistemler arasında RS485 kablosuz iletişim ile olabileceği gibi mevcut, fiber optik, TV anten kablosu veya aynı fazdaki elektrik tesisatı üzerinden de gerçekleştirilebilir. Bu otomasyon sistemleri modüler yapıda olup isteğinize göre modül ilavesi ile geliştirilebilir veya eksiltilebilir. Böylelikle değişen ihtiyaçlarınıza göre akıllı bir sistem oluşturabilirsiniz.

Sistemin kendi kendini koruması

Otomasyon ağı içindeki her hangi bir cihazın, sistemin, tesisatın sabotaja uğraması halinde merkezin bunu ilgili yerlere bildirmesi, diğer sistemleri uyararak yapılan sabotajın etkisiz hale gelmesinin temin edilmesidir. Cihazlardan her hangi birinin arızalanması halinde arızanın tespiti ve onarılması için ilgili yerlere bildirilmesini de bu koruma çerçevesi içinde sayabiliriz.

Sonuç

Gerçek bir otomasyon istediğinizde, planlamanın tam bir profesyonellik içinde yapılması için isteklerinizin neler olduğu, imalat ve sair makinalardan, sistemlerden neler beklediğinizi, olası tüm aksiliklerin ve arızaların neler olabileceğini, ne olursa ne yapılacağının cevaplarının çok iyi bilinmesi ve ona göre planlamanın yapılması gerekmektedir. Burada sistemin kurulması kolay ancak planlamanın yapılması oldukça tecrübe ve profesyonellik istemektedir. Yangın veya hırsızlık ve soygun esnasında neler yapılması gerektiğini bilmeyenin(*) yangın veya soygun sistemini kurması ile birçok eksik sonuç vereceği kaçınılmaz gerçektir. Otomasyon sistemini projelendirenin tüm bunları ve otomasyonla ilgili tüm sistemler hakkında profesyonelce bilgi sahibi olması gerekmektedir.

OGSM

(*) Yangın esnasında yangın çıkan katın, bölümün elektriğinin kesilmesi, yangın kaçışlarının serbest bırakılması, hava sirkülasyonunun kesilmesi, dumanın tasfiye edilmesi veya soygun esnasında soyguncunun kilitli kapılar arasında hapsedilmesi gibi v.s.

25.09.2007, O.N.Ö.